Zigbee คืออะไร? ต่างจาก Wi-Fi ยังไง พร้อมตัวอย่างการใช้งาน Smart Home

เวลาเลือกซื้ออุปกรณ์ Smart Home หลายคนน่าจะเคยเห็นคำว่า Zigbee อยู่บนกล่องสินค้า ไม่ว่าจะเป็นเซ็นเซอร์ประตู เซ็นเซอร์ตรวจจับความเคลื่อนไหว สวิตช์ไฟ ปลั๊กอัจฉริยะ หรือหลอดไฟ Smart Home

แล้ว Zigbee คืออะไร? ทำไมอุปกรณ์บางตัวต่อ Wi-Fi ได้เลย แต่อุปกรณ์ Zigbee กลับต้องมี Gateway? และถ้าจะทำบ้านอัจฉริยะ เราควรเลือก Zigbee หรือ Wi-Fi กันแน่?

บทความนี้ JL Home จะอธิบายให้เข้าใจตั้งแต่พื้นฐาน โดยไม่ต้องมีความรู้ด้านเทคนิคมาก่อน พร้อมยกตัวอย่างการใช้งานจริง

Zigbee คืออะไร?

Zigbee คือเทคโนโลยีการสื่อสารแบบไร้สาย ที่ถูกนำมาใช้กับอุปกรณ์ IoT และ Smart Home จำนวนมาก โดยเฉพาะอุปกรณ์ที่ไม่จำเป็นต้องส่งข้อมูลขนาดใหญ่ตลอดเวลา

เช่น เซ็นเซอร์ประตูไม่จำเป็นต้องส่งวิดีโอหรือข้อมูลจำนวนมหาศาล สิ่งที่มันต้องส่งอาจมีเพียง “ประตูเปิด” หรือ “ประตูปิด” เท่านั้น

หรือ PIR Sensor ก็อาจส่งเพียงข้อมูลว่า “ตรวจพบการเคลื่อนไหว”

Zigbee ทำงานยังไง?

จุดที่แตกต่างจากอุปกรณ์ Wi-Fi คือ อุปกรณ์ Zigbee โดยทั่วไปจะไม่ได้เชื่อมต่อกับ Wi-Fi Router โดยตรง

แต่จะเชื่อมต่อกับอุปกรณ์ที่เรียกว่า Zigbee Gateway หรือ Zigbee Hub

Gateway จะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของระบบ รับข้อมูลจากอุปกรณ์ Zigbee แล้วนำข้อมูลไปใช้กับระบบ Smart Home หรือเชื่อมต่อกับแอปที่รองรับ

ถ้าให้อธิบายง่าย ๆ Zigbee Gateway เปรียบเหมือนตัวกลางของอุปกรณ์ Smart Home ที่ช่วยให้อุปกรณ์ต่าง ๆ สามารถส่งข้อมูลเข้าสู่ระบบเดียวกันได้

ตัวอย่างง่าย ๆ : เปิดประตูแล้วแจ้งเตือนมือถือ

สมมติเราติด Door Sensor แบบ Zigbee ไว้ที่ประตูหน้าบ้าน

เมื่อมีคนเปิดประตู ตัวเซ็นเซอร์จะตรวจพบการเปลี่ยนสถานะ แล้วส่งข้อมูลผ่าน Zigbee ไปยัง Gateway

นี่คือตัวอย่างพื้นฐานของการใช้ Zigbee แต่ความน่าสนใจจริง ๆ จะเกิดขึ้นเมื่อเรานำอุปกรณ์หลายประเภท มาทำงานร่วมกัน

ตัวอย่างการใช้ Zigbee กับระบบรักษาความปลอดภัย

สมมติบ้านหนึ่งหลังมี Door Sensor ติดอยู่ที่ประตูหน้าและประตูหลัง พร้อมกับ PIR Sensor บริเวณห้องรับแขก

เราสามารถสร้างเงื่อนไข Automation ตัวอย่างได้ว่า

ฟังก์ชันที่สามารถใช้งานได้จริงจะขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ Gateway และระบบ Smart Home ที่เลือกใช้งาน

Zigbee ไม่ได้ใช้แค่ระบบกันขโมย

Zigbee ยังสามารถนำมาใช้สร้างระบบอัตโนมัติภายในบ้านได้อีกหลายแบบ

เช่น ติด PIR Sensor ไว้บริเวณทางเดิน แล้วตั้งให้ไฟเปิดอัตโนมัติเมื่อมีคนเดินผ่าน

ตรงนี้คือแนวคิดสำคัญของ Smart Home

ไม่ใช่แค่ใช้โทรศัพท์แทนสวิตช์
แต่ทำให้อุปกรณ์ทำงานให้เราอัตโนมัติ

Zigbee vs Wi-Fi ต่างกันยังไง?

นี่เป็นอีกคำถามที่เจอกันบ่อยมาก เพราะทั้ง Zigbee และ Wi-Fi ต่างก็เป็นระบบไร้สาย

แต่จริง ๆ แล้วทั้งสองระบบไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อทำหน้าที่เหมือนกันทุกอย่าง

ถ้าอธิบายง่ายที่สุด

ตารางเปรียบเทียบ Zigbee กับ Wi-Fi

เปรียบเทียบง่าย ๆ : Wi-Fi เหมือนถนนใหญ่ ส่วน Zigbee เหมือนถนนของ Smart Home

ลองนึกภาพว่าเครือข่ายไร้สายคือถนน

Wi-Fi เปรียบเหมือนถนนใหญ่ ที่สามารถขนข้อมูลจำนวนมากได้ เหมาะกับอุปกรณ์อย่างกล้องวงจรปิด โทรศัพท์ Notebook หรือ Smart TV

ส่วน Zigbee เปรียบเหมือนถนนสำหรับอุปกรณ์ Smart Home ที่ไม่จำเป็นต้องขนข้อมูลจำนวนมาก

ข้อมูลที่ส่งอาจมีเพียง “เปิด”, “ปิด”, “มีคนเดินผ่าน”, “ประตูเปิด” หรือ “อุณหภูมิ 28°C”

เพราะฉะนั้นคำถามไม่ควรเป็นว่า “Zigbee กับ Wi-Fi อันไหนดีกว่า?”

แต่ควรถามว่า “อุปกรณ์ของเราต้องการใช้ทำอะไร?”

ถ้ามี Smart Home แค่ 1–2 ตัว ใช้ Wi-Fi ได้ไหม?

ได้ครับ

ถ้ามีอุปกรณ์เพียงไม่กี่ตัวและต้องการติดตั้งง่าย อุปกรณ์ Wi-Fi อาจสะดวก เพราะหลายรุ่นสามารถเชื่อมต่อ Router ได้โดยตรง โดยไม่ต้องซื้อ Zigbee Gateway เพิ่ม

แต่เมื่อระบบเริ่มมี Sensor และ Smart Device จำนวนมากขึ้น Zigbee จะเริ่มมีข้อได้เปรียบในเรื่องการจัดการอุปกรณ์ การใช้พลังงาน และการสร้างเครือข่ายสำหรับ Smart Home

Zigbee Mesh Network คืออะไร?

จุดเด่นอีกอย่างหนึ่งของ Zigbee คือ Mesh Network

อธิบายง่าย ๆ คือ อุปกรณ์ Zigbee บางประเภท สามารถช่วยส่งต่อข้อมูลให้กับอุปกรณ์ตัวอื่นในเครือข่ายได้

Zigbee ใช้อินเทอร์เน็ตไหม?

Zigbee เองไม่ใช่อินเทอร์เน็ต

อุปกรณ์ Zigbee สามารถสื่อสารกับ Gateway ผ่านเครือข่าย Zigbee ภายในพื้นที่ได้

แต่หากต้องการควบคุมอุปกรณ์จากนอกบ้าน หรือรับข้อมูลผ่านระบบ Cloud ก็อาจจำเป็นต้องใช้อินเทอร์เน็ต ขึ้นอยู่กับ Gateway และแพลตฟอร์มที่ใช้งาน

ถ้า Internet ล่ม Zigbee ยังใช้ได้ไหม?

การสื่อสารภายในเครือข่าย Zigbee อาจยังสามารถทำงานได้

แต่ฟังก์ชันที่ต้องเชื่อมต่อ Cloud เช่น การควบคุมจากนอกบ้านหรือการแจ้งเตือนผ่านอินเทอร์เน็ต อาจไม่สามารถใช้งานได้ในช่วงนั้น

ส่วน Automation จะยังทำงานได้หรือไม่ ต้องดูว่าระบบนั้นประมวลผลแบบ Local หรือ Cloud

อุปกรณ์ Zigbee ทุกยี่ห้อใช้ Gateway เดียวกันได้ไหม?

ไม่ควรเหมารวมว่าใช้ร่วมกันได้ทั้งหมด

แม้สินค้าจะระบุว่าใช้ Zigbee เหมือนกัน แต่ความเข้ากันได้ยังขึ้นอยู่กับ Gateway ระบบของผู้ผลิต แอป และฟังก์ชันของอุปกรณ์แต่ละรุ่น

แล้วควรเลือก Zigbee หรือ Wi-Fi?

ถ้าต้องการอุปกรณ์เพียงไม่กี่ตัว และต้องการติดตั้งง่ายโดยไม่เพิ่ม Gateway อุปกรณ์ Wi-Fi อาจตอบโจทย์กว่า

แต่ถ้ากำลังวางระบบ Smart Home ที่มีอุปกรณ์หลายจุด เช่น Door Sensor, PIR Sensor, Smart Switch, Smart Plug และ Sensor หลายประเภท ระบบ Zigbee ก็เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจมาก

ส่วนอุปกรณ์ที่ต้องใช้ข้อมูลจำนวนมากอย่างกล้องวงจรปิด Wi-Fi หรือระบบเครือข่ายที่เหมาะกับวิดีโอ จะเหมาะสมกว่า

สรุป Zigbee แบบเข้าใจง่าย

ไม่แน่ใจว่าอุปกรณ์ Zigbee รุ่นไหนใช้ร่วมกันได้?

หากกำลังเริ่มทำ Smart Home แต่ยังไม่แน่ใจว่าควรเลือก Zigbee หรือ Wi-Fi ต้องใช้ Gateway รุ่นไหน หรืออุปกรณ์ที่มีอยู่สามารถใช้งานร่วมกันได้หรือไม่ สามารถสอบถามทีมงาน JL Home ได้ครับ

ทีมงานสามารถช่วยตรวจสอบและแนะนำอุปกรณ์ตามลักษณะการใช้งาน เพื่อช่วยลดปัญหาซื้ออุปกรณ์มาแล้วไม่สามารถเชื่อมต่อเข้ากับระบบเดิมได้

บทความโดย JL Home — เนื้อหาจัดทำขึ้นเพื่ออธิบายพื้นฐานเกี่ยวกับ Zigbee, Wi-Fi และระบบ Smart Home ความสามารถของอุปกรณ์แต่ละรุ่นอาจแตกต่างกัน ควรตรวจสอบรายละเอียดและความเข้ากันได้ก่อนเลือกใช้งาน